| 04.11.2005 КЫРГЫЗСТАН АСКЕРДИК БАЗА БОЮНЧА СООДАЛАША БАШТАДЫБЫ?Кыргызстан Ганси атындагы аскердик база тууралуу жа?ы макулдашуунун долбоорун даярдап, АКШ бийлигине сунуштап жатат. Анда база ээлеп турган жердин ижара акысы ??д?? чыгымдарды жогорулатуу жагы каралган. Байкоочулардын баамында, ?збекстан бийлиги АКШдан аскердик базасын чыгарып кет??н? талап кылгандан кийин ырасмий Вашингтон Кыргызстандын шарттары менен эсептеш??г? мажбур болот. АКШнын куралдуу к?чт?р?н?н башкы командачылыгынын кол башчысы Жон Абизейд келгенде президент Курманбек Бакиев жа?ы макулдашууну тез арада карап чыгалы деди. Бул жолугушуу жабык эшик артында ?тк?нд?кт?н жа?ы макулдашуунун мазмунун эки тарап ачык талкууладыбы же жокпу азырынча белгисиз. Бирок кыргыз бийлиги база ?ч?н к?б?р??к каражат сурап атканы дайын. Президент Курамнбек Бакиев АКШ база ?ч?н пайдаланган жердин ар бир чарчы метри ?ч?н д?йн?л?к стандарт боюнча т?л?ш? керек, деген оюн журналисттерге 2-ноябрда айткан. Мамлекет башчынын айтымында, со?ку жылдардагы инфляцияны жана кымбатчылыкты эске алганда бул келишим кайра каралууга тийиш. Президент Курманбек Бакиев 2-ноябрда журналситтерге берген маалымат жыйынында ?ч жылдан бери турган аскердик базадан Кыргызстанга канча каражат т?шк?нд?г? тууралуу так маалымат жоктугун, АКШнын мурдагы элчиси Стивен Янг со?ку жылда эле америкалык тарап бул база ?ч?н Кыргызстанга 150 миллион доллар т?кт? деп билдиргенин, бирок АКШ тарап айткан сандар Кыргызстандыкынан бир кыйла жогору болуп жатканын айткан. Мынчалык чо? ажырым эмнеден улам болуп жатканын эки тараптуу комиссия аныктаганы калды. Ушул к?нд?р? Кыргызстанда АКШнын Коргоо министрлигинин ?к?лд?р? ж?р?т. Азыр э? башкысы кыргыз тарап сунуш кылган жа? макулдашууну АКШ кабыл алабы же жокпу, кеп ушунда. Коргоо министри Исмаил Исаков Кыргызстандын элинин жашоо-турмушуна к?б?р??к пайда болсун деп, бул маселени к?т?р?п жатабыз дейт. Кыргызстан АКШдан ириде экологиялык зыяндар ?ч?н компенсация сураганы жатат. Экология жана ?зг?ч? кырдаалдар министринин орун басары Бакирдин Жолчиевдин айтымында, аскердик база боюнча жа?ы долбоордо экологиялык чыгымдарга байланыштуу жоболор да камтылган. Жолчиев мырзанын айтымында, атмосфералык абаны камсыз кылуучу конвенциянын м?ч?с? катары баары бир Кыргызстан зыян тартып жатат. Октябрь айында эле америкалык учактар абадан 80 тонна бензин чачып ийгени белгил??. К?пч?л?к байкоочулар Кыргызстан аскердик база ?ч?н татыктуу каражат сурашы керектигин айтышууда. Депутат Аскар Салымбековдун пикиринде, АКШ д?йн? ж?з?н?н башка бурчтарындагы базалары ?ч?н о?богондой акча т?л?йт жана кыргыз тарапка да ошол де?гээлде т?л?г?н? о?. Орусиянын “Независимая” гезити жазып чыкканга караганда, АКШ Гренландияда жайгашкан Туле аскердик базасы ?ч?н 16 миллион доллар т?л?йт. Бул Кыргызстанга т?л?г?нд?н болжол менен 2 жарым эсеге жогору. Кыргызстан буга чейинки ?ч жыл ичинде бул базадан эмне пайда к?рг?н?н эч ким так айта албайт. Башкы прокуратуранын маалыматы боюнча, экс-президенттин к?й?? баласы Адил Тойгонбаевге караштуу “Аалам сервис” жоопкерчилиги чектелген коом жана оффшордук “Мерлисайл ЛЛС” компаниясы алты жыл аралыгында “Манас” аба майданында амеркиалык учактарды к?й??ч? май менен камсыз кылып, жалпы суммасы 16 жарым млн. доллар же 678 млн. сомго жакын кирешени мамлекеттен жашырып, жаап койгондугу иликт??д? анык болгон. Ганси боюнча бардык финансылык маселени иликтей турган кыргыз тараптын комиссиясына эл аралык юрист Эдвард Либерман да кошулду. Бул юристти кыргыз бийлигиг экс-президенттин ?й-б?л? м?лкт?р?н иликт??д? жалдаган. Коомчулукта кыргыз бийлигинин бул кадамын сындаган да пикирлер бар. Жогорку Ке?ештин депутаты Кубатбек Байболов андай болсо Орусияга да ушундай маселе коюш керек дейт. Депутаттын пикиринде, ошондо калыс саясат болот. Ганси аскердик базасынын коомдук байланыш б?л?м?н?н жетекчиси, капитан Дэвид Мэйдин айтымында, 4-ноябрда АКШнын Коргоо минитсрлигинин ?к?лд?р? кыргыз тарап менен жолугушту. “Жолугушуу маалымат алуу м?н?з?нд? ?тт?, с?йл?ш??л?р баштала элек болгондуктан азыр бир нерсе айтыш кыйын” - дейт капитан Мэй. Чолпон Орозобекова, Бишкек |